Op zaterdag 12 mei houdt ASTRON in het kader van de SNN EU Kijkdag 2012 een kleine open dag over het SKA Noord-Nederland project en LOFAR. LOFAR is de grootste radiotelescoop ter wereld en staat o.a. tussen Exloo en Buinen. SKA is de Square Kilometre Array, een nóg grotere radiotelescoop die gebouwd gaat worden in Zuid-Afrika of Australië.

Tijdens de EU Kijkdag 2012, georganiseerd door Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN), zetten organisaties in Nederland die subsidie hebben ontvangen van SNN hun deuren open voor het grote publiek. Het is niet nodig om je vooraf op te geven voor dit evenement.

Thema

ASTRON organiseert op deze open dag leuke activiteiten voor jong en oud bij het LOFAR veld (zie voor de locatie onderaan op deze pagina). Het thema dat SNN voor deze dag heeft bedacht, is “Innovatie”. Daar kan ASTRON prima mee uit de voeten!
Op de open dag zal je precies kunnen zien wat het project SKA Noord-Nederland inhoudt, hoeLOFAR eruit ziet en hoe het innovatieve idee van een megatelescoop als LOFAR is ontwikkeld. Ook kun je zien dat het nog veel groter kan dan LOFAR, namelijk met de SKA, de Square Kilometre Array. Dit wordt een radiotelescoop die nog veel groter en gevoeliger zal zijn dan LOFAR. Maar waar komt die telescoop dan en hoe zal hij eruit zien? Dat zie je allemaal op de Europa Kijkdag bij ASTRON.

De LOFAR antennes in het veld. Klik op de foto om hem groter te maken.

Activiteiten

De ASTRON-commissie voor deze EU Kijkdag is op volle kracht bezig om leuke en interactieve activiteiten te organiseren. De activiteiten variëren van een mini-pretlab waarin kinderen zelf o.a. een zaklampje in elkaar kunnen solderen, een workshop pulsars (neutronsterren die fungeren als vuurtoren ) maken en het mobiele planetarium van de RuG totrondleidingen op het LOFAR veld en ‘kijken’ naar de zon met een kleine radiotelescoop en de zonnetelescoop. De rondleidingen op het veld zijn vanaf het terrein bereikbaar met een busje of een huifkar. Er zijn o.a. gratis posters voor kinderen beschikbaar, klik hier voor een voorproefje.

De activiteiten zijn gratis en gratis parkeren is mogelijk op het terrein. Houd deze website in de gaten zodat je op de hoogte blijft van al het nieuws over deze mini-open dag!

Wat? Europa om de hoek 2012 bij de LOFAR telescoop
Wanneer? Zaterdag 12 mei, van 12.00-16.00 uur.
Waar? Exloërweg 13, Buinen (zie kaart onderaan).

Meer info? www.europaomdehoek.nl/kijkdagen en de flyer over de ASTRON EU Kijkdag.

Drents Statenlid Peter Zwiers en ondernemer Otto Lussenburg zijn aan elkaar gekoppeld in het project Ondernemende Staten van VNO-NCW.

Het doel van deze samenwerking is voor hen het bevorderen van ondernemerschap rond het LOFAR project. Zij hebben afgesproken samen kansen te zoeken om het LOFAR project bekender te maken. Zij gaan daarvoor 2-3 bijeenkomsten in het gebied organiseren, waarvoor gericht een aantal partijen (ondernemers en overheden) aan tafel wordt genodigd. Enthousiast heeft de Stichting LofarTafel aangeboden de bijeenkomsten mee te helpen organiseren.

De eerste bijeenkomst is op 13 april in Exloo, meer details onderaan.

Inleiding
LOFAR is een project van wereldformaat. De handicap is dat LOFAR niet echt zichtbaar is, behalve in het landschap. Daar zijn min of meer toegankelijke locaties waarop antennes staan waarmee signalen uit de ruimte worden opgevangen.
Het centrum van LOFAR ligt tussen Buinen en Exloo. De dorpen hebben de ambitie iets te doen met LOFAR maar de meeste ondernemers missen het vuur om naast de dagelijkse zorgen extra initiatieven op te pakken. Toch bruist het van de ideeën. Wij denken dat een paar gezamenlijke denksessie kan helpen bij het ontwikkelen van nieuwe initiatieven.

Met behulp van LOFAR kan gedetailleerde informatie worden geleverd waar ondernemers iets mee kunnen. Met behulp van LOFAR en het hypermoderne datacentrum waar alle gegevens worden opgeslagen en verwerkt is een schat aan informatie maar ook een schat aan ondersteuning beschikbaar. Wat ondernemers hiermee kunnen is zo breed dat dat niet van tevoren is te verzinnen. Denk aan precisie landbouw, sensortechnologie, tal van toegepaste functies, beheer grondwaterstanden, bepalen van momenten van beregening, meten en monitoren van bodemdaling etc. De sky is niet eens meer de limit.
In een bijeenkomst (georganiseerd door LofarTafel) met studenten zijn al ca. 1500 ideeën verzameld. Deze ideeën verdienen nadere beschouwing. Voor ons is dat het startpunt van de bijeenkomst.

De plannen
Het idee is om een gezamenlijkheid te creëren met de ondernemers en andere instanties. Het stimuleren van het ondernemerschap in deze zone is de doelstelling. Samen met Stichting LofarTafel hebben we gebrainstormd over de invulling van het idee. Wij besloten een reeks bijeenkomsten te organiseren om het draagvlak bij de ondernemers steviger te verankeren dan met één enkele sessie.

De (drie) bijeenkomsten hebben als doel ondernemers (opnieuw) te informeren en te enthousiasmeren over LOFAR en te inspireren om binnen de LofarZone activiteiten te ontplooien en tevens creativiteit en ondernemingszin over LOFAR te bevorderen.

Om het draagvlak van de ondernemers te vergroten hebben wij ondernemers uitgenodigd waarvan bekend is (waarvan wij weten of vermoeden) dat ze enigszins buiten de kaders willen of kunnen denken en/of werken bij bedrijven die invloed en/of een belangrijk netwerk in het gebied hebben. Ook hebben we geprobeerd een doorsnede te selecteren van het maatschappelijk speelveld.
Als de ondernemers gezamenlijk dank zij de sessies enthousiast worden is er kans dat er nieuwe initiatieven rond LOFAR ontstaan. Om de juiste sfeer te scheppen zijn de bijeenkomsten besloten maar met een persoonlijk karakter. In drie sessies kunnen de mensen elkaar leren kennen en als groep met elkaar in gesprek zijn. Wij hebben ca. 20 mensen uitgenodigd en zij hebben hun medewerking toegezegd.

De eerste middag is op 13 april georganiseerd.

April 2012

Peter Zwiers, statenlid
Otto Lussenburg, ondernemer

Opzet bijeenkomsten

De eerste bijeenkomst is gericht op het (opnieuw) informeren over het Lofarproject en enthousiasmeren om er wat mee te doen aan de hand van alle ideeën die er al zijn. De ideeën vormen letterlijk de basis onder onze voeten bij de eerste bijeenkomst.

Bij voldoende animo wordt een tweede en derde bijeenkomst georganiseerd om te oogsten en ondersteuning te bieden aan concrete plannen. De leiding van de bijeenkomsten is in handen van Hein Visser, directeur KPN Noord Oost en bestuurslid van VNO-NCW Noord.

Doel van de bijeenkomsten is nadrukkelijk beweging te krijgen in het enthousiasme van de mensen (ondernemers en vertegenwoordigers van organisaties) die zijn uitgenodigd en de creativiteit te bevorderen.
Ook willen we door de reeks van drie sessies het inspiratie-vliegwiel voor de ondernemers in beweging krijgen en houden.

Acties

• Opzetten van een plan van aanpak in de werkgroep (LofarTafel en Peter en Otto)
• Beleggen van drie sessies (13/4, 15/6, 14/9) met de bovenstaande mensen (max 20).
  • Sessie 1
    algemene stemmingmakerij (Planetarium, film) in workshop inspiratie krijgen uit de 1000 ideeën die er al zijn
    samenvatting en afronding
  • Sessie 2
    Nu nog niet goed in te vullen, de opbrengst van de eerste sessie tussentijds creatief uitwerken (samen met de mensen die hebben aangegeven mee te willen denken) De volgende bijeenkomst moet nog weer interessanter zijn dan de voorgaande. Prikkelen om weer te komen en een stap verder te zetten. Toewerken naar de apotheose: bijvoorbeeld met DvhN regelen dat over de uitkomsten een stuk wordt geschreven, zodat de ondernemer(s) er meteen baat bij heeft/hebben?
    Andere optie: LOFAR vanuit de Recreatie en Zorg kant belichten.
  • Sessie 3: idem.Wat is er en wat is er mogelijk? Doel is nadrukkelijk het enthousiasme en draagvlak te vergroten door een gezamenlijke actie voor te bereiden.

Planning

1e Bijeenkomst, 13 april, 13.30-16.00, Bussemaker Exloo
Optioneel:
2e Bijeenkomst, 15 juni, 13.30-16.00, Hunebedcentrum, Borger
3e Bijeenkomst, 14 september, 13.30-16.00, El Zorro in Buinen

Programma eerste bijeenkomst

13.30 Ontvangst welkom Ben te Nijenhuis, intro Otto, woord aan de dagvoorzitter
13.35 Informatie over LOFAR met film, een gemixte versie van de LofarTafel filmpjes en materiaal ASTRON
13.50 In het mobiele planetarium
14.30 Inspiratie uit al bedachte ideeën studenten en infocentrum- Werkvorm om verder te brainstormen
16.00 Slot, nawoord Peter, naborrel

Download: uitnodiging bijeenkomst april 2012

Lijst van genodigden

• Jan Tuin, Eigenaar diner café Bussemaker Exloo
• Henk Schippers, Voorzitter Ondernemers Vereniging Borger-Odoorn
• Martin Grimberg, Manager Hotel de Hunzebergen
• Chimo Garcia, Eigenaar Hotel Hartlief /Steakhouse El Zorro
• Tonique Hollander, Parkmanager Landal Het Land van Bartje
• Audrey Antuma-Koops, Directie Voorzitter Rabobank Borger-Klenckeland
• Anja Rombout, Projectmanager NOM
• Lambert Zwiers, Voorzitter VNO/NCW Noord
• Hein Visser, Directeur KPN Noord-Oost
• Eti de Vries, Coördinator Hanze Institute for Technology
• Wil Luchjenbroers, Wethouder Gemeente Borger-Odoorn
• Harrie Wolters, Adjunct directeur Hunebedcentrum
• Klaas Jan Niezing, Eigenaar Hotel de Oringermarke
• Eric van der Bilt, Directeur Stichting Het Drentse Landschap
• Herman Cock, Hoofd Afdeling SEZ Gemeente Assen
• Eugène de Geus, Directeur Dynamic Systems Intelligence DySI
• Bouke de Bruin, Exel bouw- management en ontwikkeling
• Leo van Buiten, Directeur Sensor Universe
• Marco de Vos, Directeur ASTRON

Ict-leverancier IBM en het Nederlandse Instituut voor Radio Astronomie Astron stappen samen in een nieuw exaschaal computing-project. Doel is om computersystemen te ontwikkelen die 1 exabyte aan data, komend uit de ruimte, per dag kunnen lezen, analyseren en opslaan. De samenwerking duurt in eerste instantie vijf jaar, heeft een waarde van 32,9 miljoen euro en vindt plaats in het Drentse Dwingeloo, in het nieuw opgerichte Astron & IBM Center for Exascale Technology.
Ook het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) is bij het project Dome (naar de beschermkoepel van telescopen en de bekende Zwitserse berg) betrokken om de internationale kennispositie van Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen te versterken. ‘Met dit project halen we baanbrekend internationaal onderzoek naar Nederland’, zegt minister Verhagen van EL&I. ‘Dat past in onze ambitie om door samenwerking tussen overheid, ondernemers en onderzoekers ook op het gebied van high tech tot de wereldtop te blijven horen.’

Eén miljard computers
De technologie waaraan gewerkt wordt, zal onder andere gebruikt worden bij de ontwikkeling van de Square Kilometre Array, de volgende generatie radiotelescoop, die in 2024 klaar moet zijn. De telescoop kan straling uit het heelal waarnemen die meer vertelt over zijn oorsprong. Volgens schattingen van onderzoekers is er voor het aansturen van de telescoop een verwerkingskracht nodig die gelijk staat aan die van één miljard computers.
De samenwerking tussen Astron en IBM’s research lab in Zürich resulteert in een Center for Exascale Technology in Drenthe waar wetenschappers en ingenieurs onderzoek zullen uitvoeren voor de volgende generatie extra snelle, energiezuinige computersystemen, met toepassingen in de regio en in Nederland. Zij gaan zich specifiek richten op energiezuiniger computergebruik met behulp van geavanceerde versnellers en 3D-gestapelde chips. Daarnaast doen ze onderzoek naar nieuwe optische verbindingstechnieken, high-performance opslagsystemen en ‘nanophotonics’ (het bestuderen van het gedrag van licht, op nanoschaal) om de overdracht van grote hoeveelheden gegevens te optimaliseren.

Green supercomputing
‘Grote onderzoeksinfrastructuren zoals de Square Kilometre Array hebben extreem krachtige computersystemen nodig om alle gegevens te verwerken’, zegt managing director van Astron, Marco de Vos. ‘De enige acceptabele manier om dergelijke systemen te bouwen en te exploiteren, is het energieverbruik ervan drastisch terug te dringen. Dome biedt ons een unieke kans om nieuwe benaderingen op het gebied van ‘green supercomputing’ uit te proberen.’
Harry van Dorenmalen, chairman IBM Europa: ‘Als je het huidige wereldwijde internetverkeer per dag neemt en deze vermenigvuldigt met twee, dan kom je in de buurt van de hoeveelheid data die dagelijks zal worden verzameld door de radiotelescoop van de Square Kilometre Array. Dit is een extreme vorm van big data analytics. Met Dome beginnen we aan een van de meest data-intensieve, wetenschappelijke projecten die ooit gepland zijn. De toepassingen zullen uiteindelijk veel breder zijn dan alleen radioastronomisch onderzoek.’

Bron: http://www.computable.nl/artikel/nieuws/business_intelligence/4474879/1277145/ibm-en-astron-analyseren-big-data-van-big-bang.html#ixzz1qsTFnvl4

De filmpjes met mooie beelden van onze gemeente en Lofar zullen met enige regelmaat in de hal van het gemeenthuis te zien zijn. Ze belichten de mogelijkheden die de LofarZone biedt.
Wij zijn erg tevreden dat de mooie film voor het publiek te zien is. Bekijk ze hier: http://lofarzone.com/Index.php/category/filmpjes

Ben te Nijenhuis overhandigd DVD aan Marco Out

Voorzitter van de LofarTafel Ben te Nijenhuis bood de dvd met promotiefilmpjes aan.

Daarnaast is het natuurlijk ook nieuws dat Lofar Nobelprijswaardig is. Proff. Mike Garret zei: Als de progressie doorzet en er een beter beeld van de situatie na de oerknal ontstaat, dan zou dat ASTRON mogelijk een Nobelprijs kunnen opleveren. ”Als we goede resultaten blijven boeken is dat nobelprijswaardig”, ”Het zou fantastisch zijn als de nobelprijs naar Dwingeloo gaat.”

Het sterrenkundig instituut presenteerde de eerste serieuze resultaten van de metingen tijdens een congres in Austin in de Verenigde Saten, waar zo’n vierduizend wetenschappers aanwezig zijn. LOFAR is de antenne met de kern in de buurt van Exloo en vertakkingen in Zweden, Engeland, Duitsland en Frankrijk. Deze antennes in de lage frequenties geven wetenschappers nieuwe gegevens. Die gegevens zijn zo goed dat de antenne wordt geroemd door de aanwezigen.

Progressie
”Men is verbaasd door de progressie die we de afgelopen jaren hebben gemaakt”, zegt Mike Garret, de directeur van ASTROM in Dwingeloo. ”En ook over de kwaliteit van de metingen. Iedereen denkt dat LOFAR in de toekomst belangrijk wordt voor de sterrenkunde.”

Oerknal
Met de antenne kan ver in het heelal worden gekeken. Door de metingen wil ASTRON een beeld krijgen van de situatie die in de ruimte is ontstaan na de oerknal. Dat lijkt nu te gaan lukken.

Nobelprijs
Twee toonaangevende tijdschriften in de wetenschapswereld, Science en Nature, hebben al over de resultaten van LOFAR gepubliceerd. Als de progressie doorzet en er een beter beeld van de situatie na de oerknal ontstaat, dan zou dat ASTRON mogelijk een Nobelprijs kunnen opleveren. ”Als we goede resultaten blijven boeken is dat nobelprijswaardig”, zegt directeur Garret. ”Het zou fantastisch zijn als de nobelprijs naar Dwingeloo gaat.”

Bron: RTV Drenthe http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/71164/lofar-antenne-nobelprijswaardig

For the astronomy application LOFAR is a radio interferometric array consisting of many low-cost antennae. There are two distinct antennae types: the Low Band Antennae (LBA) operating between 10 and 90 MHz and the High Band Antennae (HBA) operating between 110 and 250 MHz. The antennae are organised in aperture array stations.

The stations are distributed over an area of about 100 km in diameter, located in the north of the Netherlands. Several international stations are contructed or planned in Germany (5), Sweden (1) , the UK (1), France (1), Poland and Italy. The longest baselines in Europe are 1500 km.
A Wide Area Network (WAN) connects the stations with the CEntral Processing facility (CEP), an IBM BlueGene/P super computer in Groningen, where data are collected and processed.

One of the major differences with traditional telescopes is that LOFAR will be extremely flexible. That is why LOFAR is also referred to as a software radio telescope and the software already was one of the main focuses at the start of the project.’

vertaling volgt nog

Op 3 januari 2012 16:40 schreef Harold Weerkamp het volgende:

Van: Harold Weerkamp

Onderwerp: Twitterbericht Lofar

Bericht:

Geachte heer Nijenhuis,

Graag vragen wij uw aandacht voor het volgende.

Vanaf de Twitter-account van Lofarzone is een bericht verstuurd met een verwijzing naar een in onze ogen discutabele bron, met een uiterst rechts-radicale neiging.

Het gaat om het onderstaande Twitter bericht:

@lofarzone: ”Groen” debacle in de VS: Duizenden stilgelegde windmolens ontsieren het landschap http://ejbron.wordpress.com/2011/12/02/groen-debacle-in-de-vs-duizenden-stilgelegde-windmolens-ontsieren-het-landschap/

Wij nemen aan dat affichering van uw organisatie met deze bron voor u ongewenst is. Overigens zijn ook de conclusies en veronderstellingen in het artikel tendentieus en onjuist. Verwijzing daarnaar past volgens ons niet bij het inhoudelijke onderzoek dat we met elkaar doorlopen en bij uw eerder uitgesproken houding ”positief over windenergie maar bezorgd over de interactie van Windpark De Drentse Monden met LOFAR”. Wij troffen overigens gisteren dezelfde link aan in de recente nieuwsbrief van de actiegroep Platform Storm. Blijkbaar is deze link hieraan ontleend.

Namens Windpark De Drentse Monden,

Harold Weerkamp

–

Bericht verzonden via LofarZone http://lofarzone.com

Het antwoord van de webmaster is als volgt:

Geachte heer Weerkamp

Ten eerste mag ik u complimenteren met uw opmerkzaamheid.Het is fijn te weten dat u onze berichten leest. De berichten die onder de noemer LofarZone verschijnen hebben een zelfstandig bestaan. De organisatie ASTRON gaat over LOFAR en is slechts deelnemer aan de LofarTafel, alwaar de term LofarZone is ontsproten.

De LofarZone behelst het gebied dat om en nabij alle LOFAR-antennevelden ligt en strekt zich ook uit in het gebied van de Drentse en Groningse Monden. De LofarZone gaat zelfs tot in Finland, Engeland, Frankrijk, Duitsland en Polen.

Wij kunnen de lezers, deelnemers,bezoekers en bewoners van de LofarZone niet naar willekeur gaan verdelen in politieke kleur, ras, geslacht, godsdienst of anderszins. Een bericht dat enigermate belangrijk lijkt voor de voornoemde groep is via twitter verspreid.

De webmaster (ondergetekende) neemt daar de verantwoording voor. Verder begrijp ik uw ongerustheid. Maar elke kleur heeft zijn complement, zoals elke actie zijn tegenactie heeft.

Of windmolens al dan niet schadelijk zijn voor LOFAR, daar hebben wij geen gegevens over, evenmin hebben wij gegevens over de al dan niet overmatige subsidiëring van windmolenparken, de technische houdbaarheid of de efficiëntie daarvan. Het enige effect dat wij zouden kunnen meten is de gevoelswaarde van het landschap in de LofarZone.

Het bericht waar u het over heeft, mag u op uw eigen wijze interpreteren, zoals ook onze andere lezers het bericht op hun eigen manier zullen interpreteren.

Met vriendelijke groeten

Robin Ketelaars
Webmaster LofarZone.nl
deelnemer LofarTafel
webintegrator bij HardSoft.nl
twitteracount @lofarzone

Het is maar dat u het weet.

De volgende dag lag deze reactie in de bus. Er wordt verder aan dit onderwerp geen aandacht meer besteed.

Geachte heer Ketelaars,

Hartelijk dank voor uw reactie. Wij begrijpen uw opstelling ten aanzien van het artikel. Wij hebben ook geen gegevens over de overbodigheid of het nut van subsidiëring van Lofar. Dus doen we daar geen uitspraak over.

En natuurlijk zijn er altijd argumenten voor en tegen. Maar wij zouden nooit verwijzen naar berichtgeving op een website die wel mensen verdeelt naar politieke kleur, ras of godsdienst. Wellicht kan het geen kwaad iets verder te kijken dan het bericht en de overige, deels schokkende uitingen (o.a. ****) op de website nader te beschouwen in uw functie als webmaster. Om uzelf vervolgens de vraag te stellen of uw organisatie daarmee geassocieerd wil worden.

Er zijn overigens op het web talloze artikelen over windenergie te vinden met een meer serieuze inhoud. Mocht u vinden dat dit interessant is voor uw doelgroep, dan zijn wij graag bereid u daaraan te helpen.

Met vriendelijke groet.
Namens Windpark De Drentse Monden,
Harold Weerkamp
Manager Marketing & Communicatie

U heeft gelijk
Robin

Luchtfoto van het Jülich LOFAR station. (Foto: Forschungszentrum Jülich)

Het Jülich LOFAR station

LOFAR (LOw Frequency ARray) is een nieuwe radio telescoop die wordt gebouwd door verschillende samenwerkende onderzoeksinstituten in Europa. De radiogolven van de kosmische objecten worden genomen door eenvoudige draadantennes en via computernetwerken te Groningen (NL) beheerd en verwerkt. Om een ​​hoge resolutie en een groot detail van de foto’s te krijgen, worden in heel Europa LOFAR stations worden gebouwd: naast Nederland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Zweden neemt met name in Duitsland deel in de planning door de oprichting van een groot aantal stations.Meer Europese landen plannen aanleg en exploitatie van LOFAR stations.

360 graden panorama van het Jülich LOFAR station. (Foto: B. Burggraf)

Voor een LOFARveld is een vlakke ondergrond een vereiste en tevens een beschikbaar snel netwerk – eisen die in Jülich optimaal worden vervuld. De antennes voor lage frequenties worden gemaakt van eenvoudige draad-dipool, op een verticale, ongeveer 1.60 m hoge paal staat. De antennes voor hoge frequenties worden gemonteerd in kunststof dozen en liggen naast elkaar. In een voor straling afgesloten container is de elektronica gehuisvest.

Na voltooiing van het station is het volledig stil, aangezien er geen bewegende delen zijn en zit de echte kracht van de telescoop in de elektronica en software die ontwikkeld moesten worden voor de werking en data-analyse. Vanaf het einde van 2010 (! 2011 red.) zal het Jülich LOFARstation gegevens samenbrengen met de rest van de stations en zullen astronomen en opnames te bieden hebben in een vrijwel onontgonnen frequentiebereik.

Dit station is gebouwd door de Ruhr-Universität Bochum, Jacobs University Bremen en het Jülich Research Center. De fondsen van het federale ministerie van Onderwijs en Onderzoek werden gebruikt.

Bron: http://www.astro.rub.de/lofar-station/